YASMIN HILBERDINK – SQBA

Yasmin Hilberdink is de oprichter en directeur van de String Quartet Biënnale Amsterdam (SQBA). Het oorspronkelijke idee om een strijkkwartet festival te organiseren kwam in 2015. ‘Ik ben geen musicus en werd wel overvallen door de schoonheid. Het is een prachtige en pure vorm. Vier spelers proberen een eenheid te vormen, dat vergt heel veel perfectie en toewijding.’ Bij een kwartet hoor je elke noot, dat maakt het spannend voor de spelers, maar ook voor het publiek. Vanaf 25 januari gaat de tweede editie van Strijkkwartet Biënnale Amsterdam van start en Lloyd Hotel is festival hotel. Hier slaap, ontbijt en diner je tussen de artiesten. ‘Lloyd Hotel is vanaf het begin part of the game. Het heeft een heel eigen signatuur. Ik wist meteen dat de musici in Lloyd Hotel zouden moeten slapen. Het klopt, het is fijn, het is leuk, het is een plek waar je jezelf kan zijn. Het hotel bevestigt dat het festival anders is dan anderen.’

Strijkkwartet geliefd maken, hoe doe je dat?

Met de biënnale wilde ik de kunstvorm naar de 21ste eeuw brengen. Daarom denken we na over elk onderdeel: welke context creëer je, hoe nemen we het publiek mee op een ontdekkingsreis en zelfs wat serveer je voor de lunch… De biënnale is een onderdompeling in de muziek. Wanneer je naar een voorstelling gaat wil je de herkenning van een stuk waar je van houdt, maar je wilt net zo goed verrast worden. Dus experimenteren we met vorm en de lengte.

Daarnaast wil ik de mensen achter het werk tonen. Het is zo’n zwaar beroep, de musici brengen met elkaar meer tijd door dan met hun familie en partners en het werk vraagt om een hoge mate van discipline. Toch leven de kwartetten vaak vrij anoniem. Ze vertelden mij; ‘We are like ships at night.’ Ze weten van elkaars bestaan af, maar tijdens een festival kunnen ze elkaar ontmoeten en naar elkaar luisteren. Dat vonden ze dan ook heel spannend en uitdagend.

Sinds wanneer ben je gek op strijkkwartetmuziek?

Toen ik begin 20 was, werd ik door vrienden meegenomen naar een kwartet van de Beethoven-cyclus van het Alban Berg Quartet in Wenen. De zaal was stampvol en ik voelde dat het iets bijzonders was. De muziek kwam meteen binnen, het liet me niet onverschillig. Ineens waren de Beethoven kwartetten een begrip voor mij en dus begon ik het ook te herkennen als ik het ergens anders hoorde. Toen ik eind 20 was kreeg ik out of the blue een baan aangeboden als directeur van een kasteel in de buurt van Wenen waar een concertprogrammering was. Doordat ik toen vaker strijkkwartetten hoorde leerde ik het te begrijpen en begon ik er van te houden. De muziek is zo puur, dat vind ik prachtig. Soms vergelijk ik het met brood. De ingrediënten zijn simpel, maar een goed brood bakken is een kunst of een ambacht. Het past ook bij de tijd waarin iedereen overspoeld is, we zijn zoekende naar eenvoud.

Wat maakt strijkkwartet zo mooi?

Strijkkwartet is de meest rigide vorm van muziek. Elke persoon heeft een bepaalde rol. De één draagt de melodie, de ander bepaalt de toon en weer een ander legt de bodem. Toen ik het voor het eerst hoorde vond ik het echt wow! Haydn werkte als eerst met strijkkwartet. Hij leefde in de tijd van de Verlichting, hij was vrijmetselaar. Net als Mozart. Zij hebben voor het eerst strijkkwartet echt serieus neergezet. Het was een weerspiegeling van hun overtuigingen. Ze maakten het werk naar de ideeën van de Verlichting: gelijkheid en gelijkwaardigheid. De koning of prins heeft niet altijd de hoofdrol, soms krijgt de kamerdienaar die. Het samen streven naar één vind ik heel mooi, en is ook nu nog relevant.

Welke mensen trekken jullie aan?

Uiteraard trekken we de echte strijkkwartet liefhebbers aan. Maar wij willen dat het strijkkwartet ook bekend wordt bij een breder en jonger publiek, klassieke muziekliefhebbers én de culturele omnivoor én degenen die nog nooit in een concertzaal zijn geweest.

We werken samen met scholen om klassieke muziek onder kinderen te stimuleren. We hebben een project met het Leerorkest, waarbij kinderen die al in een orkest spelen strijkkwartetjes vormen en een jaar lang extra les krijgen. Vier kwartetten uit het Leerorkest hebben tijdens de eerste editie opgetreden en waren ontzettend trots. Het zijn kleine en kwetsbare projecten, maar als elk cultureel initiatief dat doet komen we een heel eind.

Hoe gaat het met de voorbereidingen voor SQBA?

Voor de komende editie zijn we al volop bezig. Ons team groeit nu steeds meer. Zo is bijvoorbeeld onze productieleider er nu er ook bij, sinds september. We moeten zo veel regelen, de catering, aankleding van het gebouw, zijn druk met PR en hebben contact met alle strijkkwartetten voor hun reisschema’s en overnachtingen. Het voelt een beetje als de ochtend voordat je een feestje geeft, we zijn heel gericht aan het werk. De kaartverkoop loopt goed, we weten van de vorige keer dat er last-minute nog veel kaarten gekocht worden. Nu zijn al een aantal concerten uitverkocht en hebben we een voorsprong ten aanzien van de eerste editie.

Kan je bepaalde concerten aanraden?

Ik ben heel trots op het Turkse Borusan Quartet omdat ik zelf in Turkije geboren ben. Strijkkwartet is een westerse kunstvorm, het is wel bijzonder dat er kwartetten zijn in zo veel verschillende landen. Het Borusan Quartet is dan ook een heel goed kwartet en zij spelen muziek van moderne Turkse componisten.

Of s ’avonds om 22.30 uur nog luisteren naar de late kwartetten van Beethoven; ze zijn echt het summum van de klassieke muziek. Je hebt een volle dag gehad, je hebt veel gezien en gehoord en je hebt lekker gegeten, wat kun je dan nog hebben? Is het een bonbon of een glas champagne? Mijn tip is daarom de Late Beethoven reeks.

Daarnaast hebben we een reeks om half tien ‘s ochtends. Start je dag met een prachtig stuk muziek, voordat je naar je werk gaat. Het is muziek van Haydn of Beethovens vroege kwartetten, die zijn zo sprankelend en licht, een vrolijk begin van je dag!

Waarom niet een jaarlijks event?

Het is als een feestje met vijftien chocolade taarten, dat is fantastisch maar dat kan je niet elk jaar hebben. Met meer dan 25 strijkkwartetten van overal in de wereld, meer dan 50 concerten in acht volle dagen is het tweejaarlijks hoogtepunt voor alle liefhebbers en musici.

De Strijkkwartet Biënnale Amsterdam is te bezoeken van 25 januari tot 1 februari in het Muziekgebouw. Kaarten zijn te koop via www.sqba.nl. Met de kortingscode SQBA2020 krijg je 15% korting op de best beschikbare prijs voor een kamer in het Lloyd Hotel tijdens de String Quartet Biënnale Amsterdam.